Ibitero bya Amerika hafi y'uruzitiro rwa Hormuz Paralyze Global Shipping

Mu gihe umwuka mubi hagati ya Amerika na Irani ukomeje kwiyongera, Strait of Hormuz—imwe mu nzira z’ingenzi cyane ku isi zitwara ingufu n’imizigo—iri guhura n’ikibazo cy’ihungabana ritigeze ribaho. Nyuma y’ibitero biheruka bya gisirikare bya Amerika ku byambu bya za misile bya Irani n’ibitero byo mu mazi hafi y’Stir of Hormuz, uyu muyoboro w’amazi, utwaye hafi kimwe cya gatanu cy’ubucuruzi bwa peteroli ku isi, hafi guhagarara. Ihungabana ryatewe n’ibicuruzwa byayo riri kure cyane y’isoko ry’ingufu, rikwirakwira mu buryo bugoye ku isi mu bijyanye n’ubwikorezi bw’ibicuruzwa, inganda, ndetse no ku meza y’abantu yo kurya.

Kuva ku ya 19 kugeza ku ya 20 Werurwe, ku isaha yo muri ako gace, ibikorwa bya gisirikare bya Amerika mu Burasirazuba bwo Hagati byarazamutse cyane. Ubuyobozi bukuru bwa Amerika bwatangaje ku mugaragaro ko ingabo za Amerika zirimo gusenya ibirindiro by’ingabo za Irani zirimo ziganjemo ubwato bw’intambara bubangamiye inzira ya Hormuz n’amato mpuzamahanga yo hafi aho. Muri icyo gihe, itangazamakuru rya Amerika ryatangaje ko Pentagon irimo gutegura igikorwa gikomeye kurushaho: Ingabo za Amerika 31st Marine Expeditionary Force zigizwe n’abantu bagera ku 2,200 ziri mu nzira ziva mu Buyapani zigera mu Burasirazuba bwo Hagati ziri mu bwato bw’intambara buturuka mu mazi, biteganijwe ko buhagera mu cyumweru kimwe. Izi ngabo zishobora gukoreshwa mu gufata ikirwa cya Kharg, ikigo kinini cyane cyo kohereza peteroli muri Irani, nk'uburyo bwo guhatira Irani gufungura inzira ya Hormuz.

Iki gikorwa cya gisirikare kibaye mu gihe cy’impinduka zikomeye hagati ya Isirayeli na Irani. Minisitiri w’Intebe wa Isirayeli, Netanyahu, yemeye ko hari ibitero by’indege ku bibuga bya gaze bya Irani ariko avuga ko “azubahiriza” icyifuzo cya Perezida wa Amerika Trump cyo “guhagarika” ibindi bitero by’indege ku bibuga by’ingufu. Ariko, uruhare rutaziguye rw’igisirikare cya Amerika rugaragaza ko nubwo habayeho koroshya gato ibisasu ku bibuga by’ingufu, umukino wa gisirikare ku nzira z’amato utangiye. Uwahoze ari umuyobozi w’ingabo za Amerika, Frank McKenzie, yavuze mu buryo bweruye ko kwigarurira cyangwa gusenya ikirwa cya Kharg byateza “ibyago bidasubirwaho” ku bukungu bwa Irani n’isi. Ku nganda z’amato ku isi, imiterere y’uburi mu nzira ya Hormuz ntabwo ikiri “ingorabahizi nini,” ahubwo ni “inzitizi” mu by’ukuri.

Ubwa mbere, hari ikiguzi cy’ubwishingizi kidashoboka. Kubera ibitero bikunze kugabwa ku bwato bw’ubucuruzi n’icyorezo mu batwara ubwato, ibigo byinshi by’ubwishingizi byahagaritse cyangwa byahagaritse cyane serivisi z’ubwishingizi ku nzira zijyanye na bwo. Mu gusubiza,Globallinkyatangije politiki yihariye yo gutanga ubwishingizi ku buntu. Kugira ngo ubone amakuru yihariye, nyamuneka rebaGloballink.

Icya kabiri, ifungwa ry’umuyoboro wa Hormuz rigira ingaruka nyinshi kuruta ibigega bya lisansi by’imodoka gusa. Umuhanga mu by’ubukungu wahawe igihembo cya Nobel, Joseph Stiglitz, yavuze ko ibintu bimeze nk’ “gutera gerenade” ku bukungu bw’isi. Ku itariki ya 20,Trump asaba ko peteroli igabanuka mu gihe peteroli yazamuye amadolari 120.

Byaba ari iterabwoba ry’igisirikare cya Amerika ryo gufata ibirwa cyangwa gahunda ya Irani yo “kwishyura”, byombi bigaragaza ko gufungura uyu muyoboro w’ingenzi w’ubwikorezi ku isi biri kure cyane. Kugeza igihe amasasu azashira, urusobe rw’ibicuruzwa ku isi rushobora kwihanganira gusa ububabare bw’igihe kirekire bw’iyi “mitsi ifunganye.”